Κυριακή, 27 Νοεμβρίου 2011

Παχυσαρκία και υγεία πηγαίνουν μαζί;

Αναφέρουμε συχνά πως η παχυσαρκία και τα καρδιαγγειακά είναι οι πρώτες αιτίες θανάτου. Το κόστος για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των ασθενειών που σχετίζονται με αυτήν, όπως το μεταβολικό σύνδρομο, τα καρδιαγγειακά, ο σακχαρώδης διαβήτης, η υπερλιπιδαιμία, αποτελούν μεγάλο οικονομικό πλήγμα για το παγκόσμιο σύστημα υγείας. Στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αναφέρουν ότι το 2005 οι υπέρβαρου έφταναν τον αριθμό των 1.6 δισεκατομμυρίων ενώ οι παχύσαρκοι τα 400 εκατομμύρια. Εκτιμήσεις για την έκταση του προβλήματος το έτος 2015 προτείνουν πως ο αριθμός των υπέρβαρων θα έχει διπλασιαστεί στα 2.3 δισ. και οι παχύσαρκοι θα φτάσουν τα 700 εκατομμύρια. Εντυπωσιακό, έτσι?

Είναι ψωμοτύρι, ειδικά για εμάς τους διαιτολόγους, ότι η παχυσαρκία συνοδεύεται από ινσουλινοαντίσταση, υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, σακχαρώδη διαβήτη. Η γενίκευση αυτή είναι μεγάλο λάθος καθώς στοιχεία από τη μελέτη NHANES για το 1999-2004 έδειξαν ότι το 23,5% (περίπου 16.3 εκατομμύρια ενήλικες) των ατόμων με φυσιολογικό βάρος παρουσίαζαν μεταβολικές ανωμαλίες, ενώ το 52% (35.9 εκατομμύρια ενήλικες) των υπέρβαρων και το 31.7% των παχύσαρκων (19.5 εκατ. ενήλικες) ήταν μεταβολικά υγιείς!

Μήπως τελικά το υψηλό βάρος είναι μόνο ένας ακόμη παράγοντας κινδύνου για το μεταβολικό σύνδρομο και είναι λάθος μας να θεωρούμε πως όλοι οι παχύσαρκοι είναι "άρρωστοι";

Και ποιο ακριβώς είναι οι "μεταβολικά υγιείς" παχύσαρκοι; 
Μελέτη που συνέκρινε 2 ομάδες παχύσαρκων γυναικών με  όμοιο επίπεδο παχυσαρκίας έδειξε πως οι μεταβολικά υγιείς παχύσαρκοι είχαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ενδοκοιλιακού λίπους, ινσουλίνης νηστείας, τριγλυκεριδίων πλάσματος και CRP, καθώς και υψηλότερα επίπεδα HDL-χοληστερόλης σε σχέση με τους μη υγιείς. Με άλλα λόγια, φάνηκαν να έχουν πολύ καλύτερο μεταβολικό προφίλ, χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο καθώς και χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής.


Σε πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Lancet αναφέρεται πως 10-25% των παχύσαρκων ενηλίκων είναι υγιείς μεταβολικά, ίσως λόγω των καλών επιπέδων ευαισθησίας στην ινσουλίνη. Η φλεγμονή, το ποσοστό ενδοκοιλιακού λίπους, η λειτουργικότητα του λιπώδους ιστού καθορίζουν την ευαισθησία αυτή στην ινσουλίνη. Και έτσι οι παράγοντες αυτοί, όπως τα επίπεδα της CRP ή έκκριση αντιποκινών από τον λιπώδη ιστό, και όχι το ποσοστό λίπους αυτό κάθε αυτό είναι που ευθύνεται για τις μεταβολικές "ανωμαλίες" στους "μη υγιείς" ενήλικες.


Το ερώτημα που γεννάται είναι εάν οι μεταβολικά υγιείς παχύσαρκοι μπορούν να επωφεληθούν από  την απώλεια βάρους. Πληθώρα μελετών έχουν δείξει πως η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει τη ινσουλινοευαισθησία και να μειώσει τον κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 στους παχύσαρκους ενήλικες. Ισχύει όμως αυτό για όλους;  Φαίνεται πως προσπάθειες για μείωση του βάρους σε υγιείς παχύσαρκους μπορεί να είναι και επιβλαβείς. Έτσι αμφισβητείται η ανάγκη "θεραπείας" τους μέσω της μείωσης βάρους. Για την επίλυση του ερωτήματος αυτού, ερευνητές μελέτησαν τα αποτελέσματα 6-μηνης δίαιτας απώλειας βάρους ομάδα υγειών και μη υγειών παχύσαρκων γυναικών. Τα αποτελέσματα μετά από την απώλεια βάρους έδειξαν ότι οι υγιείς γυναίκες κατάφεραν: 
MHO: Μεταβολικά υγιείς παχύσαρκοι
At-risk: Παχύσαρκοι με διαταραγμένο μεταβολικό προφίλ
Μαύρη στήλη: Ινσουλινοευαισθησία πριν την απώλεια βάρους
Λευκή στήλη: Ινσουλινοευαισθησία μετά την απώλεια βάρους
  • να μειώσουν το βάρος τους κατά 5 kg, 
  • τον λιπώδη ιστό τους κατά 3 kg και 
  • την άλιπη μάζα τους κατά 1 kg. 


Το εκπληκτικό είναι ότι μετά από την απώλεια βάρους τα επίπεδα ευαισθησίας στην ινσουλίνη μειώθηκαν σημαντικά, γεγονός που οδηγεί σε επιδείνωση του μεταβολικού τους προφίλ. Αντίθετα, στην ομάδα των μη υγειών η ινσουλινοευαισθησία βελτιώθηκε.


Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε πως δεν αντιδρούν όλοι οι παχύσαρκοι με τον ίδιο τρόπο στην απώλεια βάρους. Είναι ίσως καλύτερο να παραδεχθούμε πως ο λιπώδης ιστός, εάν είναι μεταβολικά λειτουργικός, μπορεί να δρα προστατευτικά, βελτιώνοντας την απάντηση του οργανισμού στην ινσουλίνη. Και να τονίσουμε ότι η υψηλή ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι παράγοντας ιδιαίτερα προστατευτικός έναντι  της αύξησης του ενδοκοιλιακού λίπους, της εξέλιξης σακχαρώδους διαβήτη και καρδιαγγειακών. Έτσι οι συστάσεις για αντιμετώπιση της παχυσαρκίας θα πρεπε να διαχωρίζουν τους μεταβολικά υγιείς από τους μη υγιείς παχύσαρκους και να ξεφύγουμε από την προσέγγιση "μία προσέγγιση για όλους".








Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...