Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2011

Παγκόσμια ημέρα Διαβήτη: Τι συστήνεται για τη φυσική δραστηριότητα διαβητικών ασθενών


Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Διαβήτη καθιερώθηκε το 1991, με πρωτοβουλία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Διαβήτη και υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, για να ευαισθητοποιήσει και να ενημερώσει το παγκόσμιο κοινό για την ύπουλη αυτή αρρώστια, η οποία προκαλεί το θάνατο σε 3.000.000 ανθρώπους ετησίως.

Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου, μέρα γενεθλίων του καναδού νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ, ο οποίος ανακάλυψε τη συνθετική ινσουλίνη μαζί με τον Τσαρλς Μπεστ το 1922.
Ο επιπολασμός του διαβήτη σε παγκόσμιο επίπεδο για το έτος 2010 έχει εκτιμηθεί στο 6,4%, δηλαδή επηρεάζει 285 εκατομμύρια ενήλικες. Εκτιμάται πως μέχρι το 2030 το ποσοστό θα έχει ανέβει στο 7,7%, επηρεάζοντας 439 εκατομμύρια ενήλικες. Μεταξύ 2010 και 2030 αναμένεται 69% αύξηση του ποσοστού των ενηλίκων με διαβήτη στις αναπτυσόμενες χώρες, και 20% αύξηση σε αναπτυγμένες χώρες. Είναι εύκολο να παρατηρήσουμε πως τα ποσοστά του διαβήτη σε παγκόσμιο επίπεδο αυξάνονται, με την μεγαλύτερη αύξηση να παρατηρείται στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Τα κριτήρια διάγνωσης του σακχαρώδους διαβήτη από τον American Dietetic Association (ADA) είναι:
1.       Τιμές γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (A1C) ίσες με 6.5% και άνω.
2.      Γλυκόζη νηστείας ≥126 mg/dl.
3.      Μεταγευματική γλυκόζη (2ώρες μετά το γεύμα) ≥200 mg/dl.
4.      Κλασσικά συμπτώματα υπεργλυκαιμίας (πολυουρία, πολυδιψία και απώλεια βάρους) και υπεργλυκαιμικών κρίσεων με γλυκόζη αίματος ≥200 mg/dl σε τυχαίες μετρήσεις.

Κατάσταση προδιαβήτη διαγιγνώσκεται με τιμές γλυκοζυλιωμένης 5,7-6,4%, γλυκόζη νηστείας 100-125mg/dl, ή μεταγευματική γλυκόζη αίματος 2ώρες μετά το γεύμα 140-199mg/dl και αυξημένες τιμές στη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης (IGT).

Οι βασικές κατηγορίες του διαβήτη είναι ο διαβήτης τύπου 1,  που αφορά 5-10% των περιστατικών και χαρακτηρίζεται από παντελή αδυναμία του παγκρέατος να εκκρίνει την ορμόνη ρυθμιστή των επιπέδων της γλυκόζης, την ινσουλίνη, και ο διαβήτης τύπου 2, που αφορά το 90-95% των περιστατικών και προκύπτει από τον συνδυασμό αδυναμίας ανταπόκρισης των ιστών στην ινσουλίνη και την ανεπαρκή αντισταθμιστική έκκρισή της από το πάγκρεας. [1]

Η αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη στοχεύει στην σταθεροποίηση των επιπέδων γλυκόζης αίματος, καθώς και των επιπέδων λιπιδίων και αρτηριακής πίεσης. Ο ρόλος της σωστής διατροφής και της φυσικής δραστηριότητας στην αντιμετώπιση αλλά και την πρόληψη του σακχαρώδους διαβήτη είναι πολύ σημαντική.

Αν επικεντρωθούμε στην άσκηση τώρα, οι ευεργετικές της δράσεις είναι άμεσες αλλά και μακροπρόθεσμες. Η άσκηση οδηγεί σε αυξημένη πρόσληψη γλυκόζης από τους μύες, κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά το τέλος της άσκησης, με επακόλουθη την μείωση των επιπέδων της στο αίμα.

Η αερόβια άσκηση, συγκεκριμένα, ακόμη και με μία συνεδρία, μπορεί να μειώσει τα επίπεδα γλυκόζης και να βελτιώσει την ινσουλινοευαισθησία ακόμη και για περισσότερες από 24 ώρες μετά την άσκηση. Ίδια επίδραση δείχνει και μία μόνο συνεδρία άσκησης αντιστάσεων σε άτομα με διαταραγμένη γλυκόζης νηστείας. Ο συνδυασμός όμως και των 2 τύπων άσκησης είναι που ωφελεί περισσότερο από ότι κάθε ένας από μόνος του, καθώς η άσκηση αντιστάσεων οδηγεί σε αύξηση της μυικής μάζας ενώ η αερόβια αυξάνει την ευαισθησία της μυικής μάζας σε ινσουλίνη. Φυσικά, οι  ευεργετικές επιδράσεις της μακροχρόνιας αύξησης της φυσικής δραστηριότητας είναι αναλόγως μεγαλύτερες τόσο στο γλυκαιμικό προφίλ, όσο και στα επίπεδα λιπιδίων, την αρτηριακή πίεση και την απώλεια σωματικού βάρους.Τα οφέλη της άσκησης στην ψυχολογία του διαβητικού ασθενούς είναι επίσης σημαντικά, καθώς φαίνεται πως μειώνει τα ποσοστά κατάθλιψης και βελτιώνει την ποιότητα ζωής του.

Ο τύπος και η διάρκεια της φυσικής δραστηριότητας που συστήνεται σε διαβητικούς ασθενείς είναι η εξής [2]:
Αερόβια άσκηση:
·         Συχνότητα: Αερόβια άσκηση τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα, χωρίς να μεσολαβούν περισσότερες από 2 ημέρες μεταξύ των περιόδων άσκησης.
·         Ένταση: Η ένταση της φυσικής δραστηριότητας του διαβητικού ασθενούς πρέπει να είναι τουλάχιστον μέτρια, περίπου στο 40-60% της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου. Τα οφέλη της έντονης άσκησης (>60% του VO2max) είναι ακόμη μεγαλύτερα και έτσι προτείνεται η σταδιακή αύξηση της έντασης μέχρι αυτή να φτάσει σε υψηλά επίπεδα.
·         Διάρκεια: Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 θα ‘πρεπε να εξασφαλίζουν 150 λεπτά φυσικής δραστηριότητας μέτριας έντασης την εβδομάδα. Η αερόβια άσκηση θα ‘πρεπε να πραγματοποιείται σε περιόδους τουλάχιστον 10 λεπτών και να μοιράζεται στις ημέρες της εβδομάδας. Πρόσφατες συστάσεις του ACSM και του American Heart Association  για όλους τους ενήλικες προτείνουν 150 λεπτά μέτριας άσκησης (30 λεπτά, 5 φορές την εβδομάδα) ή 60 λεπτά έντονης άσκησης (20 λεπτά, 3 φορές την εβδομάδα).
Άσκηση με αντιστάσεις:
·         Συχνότητα: Άσκηση με αντιστάσεις τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα (ιδανικά 3 φορές την εβδομάδα), σε μη συνεχόμενες ημέρες.
·         Ένταση: Συστήνεται άσκηση μέτριας έντασης (50% μιας επανάληψης μέγιστης δύναμης, 1-RM) ή υψηλής έντασης (75-80% της 1-RM)
·         Διάρκεια: Κάθε συνεδρία θα ‘πρεπε να περιλαμβάνει 5-10 ασκήσεις που αφορούν τις μεγάλες μυϊκές ομάδες, με 10-15 επαναλήψεις σε κάθε άσκηση και σταδιακή αύξηση του φορτίου (8-10 επαναλήψεις).
Φυσικά, προτείνεται ο συνδυασμός τόσο αερόβιας και αναερόβιας άσκησης, καθώς τα οφέλη σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 είναι σαφώς μεγαλύτερα. Οι συστάσεις αναφέρουν πως ακόμη και η καθημερινή «ακούσια» φυσική δραστηριότητα θα πρέπει να ενισχυθεί. Η χρήση βηματομετρητών για το μέτρημα των ημερήσιων βημάτων θα ήταν πολύ χρήσιμη, με στόχο τα 10.000 βήματα την ημέρα[2].

Τι προτείνουμε λοιπόν;
1.       Αύξηση της φυσικής δραστηριότητας.
2.      Βελτίωση της ποσότητας και της ποιότητας της διατροφής, με συχνά γεύματα μέτριας περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες, κυρίως σύνθετους και λιγότερο απλούς.
3.      Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους.
4.      Διακοπή του καπνίσματος.

Η ελληνική Διαβητολογική εταιρία έχει δημοσιεύσει στην  ιστοσελίδα έναν πολύ χρήσιμο οδηγό που αφορά τις διατροφικές συστάσεις για τη ρύθμιση του σακχαρώδους διαβήτη.


Αναφορές:
[1]American Diabetes Association. Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes Care 2010.
[2]Exercise and Type 2 Diabetes, The American College of Sports Medicine and the American Diabetes Association: joint position statement. Sheri R. Colberg et al, Diabetes Care December 2010 vol. 33 no. 12 e147-e167)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...