Δευτέρα, 12 Δεκεμβρίου 2011

Τεχνητά γλυκαντικά και σωματικό βάρος: Μέρος 1ο

Έχουμε μιλήσει ξανά για τα τεχνητά γλυκαντικά (εδώ). Η χρήση τους, παρόλο που φαίνεται ασφαλής, παραμένει αμφιλεγόμενη. Πολλοί είναι αυτοί που δεν συστήνουν τη χρήση τους, ενώ άλλοι ψηφίζουν υπέρ τους. Πολλά λέγονται επίσης και για τη νεοεμφανιζόμενη στέβια, που ως φυτικό προϊόν κερδίζει όλο και περισσότερους υποστηρικτές.

Η αντικατάσταση της ζάχαρης με γλυκαντικά χαμηλά σε θερμίδες είναι κοινή στρατηγική για τα άτομα που επιθυμούν να ελέγξουν το βάρος τους. Παρέχοντας γλυκιά γεύση χωρίς θερμίδες οι ουσίες αυτές καταφέρνουν να μειώσουν την ενεργειακή πυκνότητα κάποιων τροφίμων, γεγονός που θα πρεπε να οδηγεί σε μειωμένη ημερήσια ενεργειακή πρόσληψη. Ας πάρουμε ως δεδομένο ότι η χρήση όλων αυτών των γλυκαντικών είναι ασφαλής. Το ερώτημα που γεννάται είναι: Τελικά τα γλυκαντικά πετυχαίνουν τον στόχο τους για μείωση της ενεργειακής πρόσληψης; Υπάρχει κάποιο κέρδος της χρήσης όλως αυτών των γλυκαντικών χωρίς θερμίδες στα ποσοστά παχυσαρκίας και την απώλεια βάρους; Μπορεί η μείωση της ενεργειακής πυκνότητας των τροφίμων να επηρεάσει τον έλεγχο του σωματικού βάρους;

Θεωρητικά, εάν αντικαταστήσουμε ένα τρόφιμο που δίνει θερμίδες με ένα αντίστοιχο που δεν έχει, για παράδειγμα την Coca-Cola με την αντίστοιχη light εκδοχή της, θα πάρουμε λιγότερη ενέργεια. Ίσως όμως να υπάρχουν μηχανισμοί με τους οποίους το σώμα προσαρμόζεται στην μειωμένη ενεργειακή πρόσληψη. Μπορεί ένα τρόφιμο με τεχνητά γλυκαντικά να προκαλέσει κορεσμό με τον ίδιο τρόφιμο όπως ένα συμβατικό τρόφιμο; Η προσλαμβανόμενη ενέργεια από το επόμενο γεύμα επηρεάζεται; Μήπως υπάρχει αναπλήρωση αυτής της ενέργειας; Και αν υπάρχει, από ποιο μακροσυστατικό γίνεται; Ακόμη και αν τα τεχνητά γλυκαντικά μπορούν να βοηθήσουν στην απώλεια βάρους, τι επίδραση έχουν όταν είναι μέρος του  γενικού τρόπου διατροφής όταν η περίοδος απώλειας έχει περάσει;

Πολλοί ισχυρίζονται πως η κατανάλωση γλυκαντικών αυξάνει την όρεξη για γλυκά τρόφιμα, οδηγεί σε υπερκατανάλωση φαγητού, ακόμη και αύξηση του βάρους. Ανασκόπηση του 2005 προσπαθεί να δώσει απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Αρχικά αναφέρεται πως η παχυσαρκία είναι κυρίως αποτέλεσμα αυξημένης κατανάλωσης λίπους και όχι υδατανθράκων, καθώς το λίπος είναι ενεργειακά πυκνότερο ενώ δε συνεισφέρει ιδιαίτερα στον κορεσμό, όπως τα υπόλοιπα συστατικά, με αποτέλεσμα να είναι εύκολη η υπερκατανάλωση λιπαρών τροφών.

Και αν ο ένοχος είναι το λίπος, ίσως είναι καλύτερο να επιλέγουμε υδατάνθρακες. Φαίνεται άλλωστε ότι άτομα που η δίαιτά τους είναι πλούσια σε υδατάνθρακες και φτωχή σε λίπος είναι πιο αδύνατοι από άτομα με υψηλή κατανάλωση λίπους.  Μάλιστα, λόγω του ότι οι υδατάνθρακες οδηγούν σε αύξηση των επιπέδων ινσουλίνης (ένδειξη του ότι υπάρχει ενέργεια), προκαλούν μείωση της όρεξης και χαμηλότερη κατανάλωση φαγητού.

Από την άλλη μεριά, τα τεχνητά γλυκαντικά στα τρόφιμα δεν επηρεάζουν την ινσουλίνη και έτσι δεν έχουν τέτοια επίδραση. Το γεγονός επίσης ότι καθιστούν τρόφιμα χαμηλά σε ζάχαρη νόστιμα και προσιτά για το κοινό, ίσως να οδηγεί σε υψηλότερη κατανάλωση  τέτοιων τροφίμων, ναι μεν φτωχών σε υδατάνθρακες, αλλά πλούσιων σε λίπος και πρωτεΐνη. Η απενοχοποίηση των τροφίμων αυτών οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα.

Πρόσφατα, έχει δοθεί περισσότερη προσοχή στην "ενεργειακή πυκνότητα" της δίαιτας, και όχι τόσο σε κάποιο συστατικό της διατροφής μεμονωμένα. Και όταν μιλάμε για ενεργειακή πυκνότητα εννοούμε το ποσό των θερμίδων ανά μονάδα βάρους του τροφίμου (kcals/g). Ο Παγκόσμιος Οργανισμός υγείας αναφέρει πως ενεργειακά πυκνά τρόφιμα σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο για παχυσαρκία και έτσι προτείνει την ελάττωση της κατανάλωσης λίπους και σακχάρων. Φυσικά και εδώ τα τεχνητά γλυκαντικά έρχονται για να δώσουν γεύση σε τρόφιμα με χαμηλή ενεργειακή πυκνότητα. Υπάρχει όμως όφελος;

Μήπως η ενέργεια που λείπει από τα τρόφιμα με τεχνητά γλυκαντικά αναπληρώνεται;
Μελέτες δείχνουν ότι μετά από τροποποίηση της ενεργειακής πυκνότητας του διαιτολογίου τους, άνθρωποι με φυσιολογικό βάρος μπορούσαν να ισορροπήσουν την ενεργειακή τους πρόσληψη μέσω του όγκου τροφής που κατανάλωναν ώστε να πετύχουν ισορροπία στο ενεργειακό τους ισοζύγιο. Την ίδια δυνατότητα δεν είχαν οι παχύσαρκοι, οι οποίοι αδυνατούσαν να προσαρμοστούν σε αλλαγές στην ενεργειακή πυκνότητα. Ένα παράδειγμα μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε το τι συμβαίνει: Όταν υπάρχει διαθέσιμο κάποιο υγρό χαμηλής ενεργειακής πυκνότητας, ο όγκος κατανάλωσής του τείνει να αυξηθεί ώστε να γίνει αναπλήρωση ενέργειας. Ειδικότερα άνθρωποι που καταναλώνουν τεχνητά γλυκαντικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, "μαθαίνουν" να αναπληρώνουν τις ενεργειακές τους ανάγκες με άλλα τρόφιμα. Μάλιστα φαίνεται πως η αναπλήρωση αυτή δε γίνεται στο επόμενο γεύμα, αλλά στη συνολική πρόσληψη τροφής τις επόμενες 5 ημέρες.

Για να πούμε λίγα περισσότερα πράγματα για τους παχύσαρκους, φάνηκε πως αντικατάσταση του 25% του ενεργειακού περιεχομένου των τροφίμων από ασπαρτάμη δεν οδήγησε σε αναπλήρωση της ενεργειακής πρόσληψης. Μάλιστα, φάνηκε για τους παχύσαρκους που έχασαν το βάρος τους και είναι σε φάση διατήρησης, η χρήση τεχνητών γλυκαντικών μπορεί να βοηθήσει στην επαναπρόσληψη λιγότερου βάρους.

Μελέτη που επίσης εξέτασε τα ποσοστά της αναπλήρωσης ενέργειας μετά από αφαίρεση 500 θερμίδων από αντικατάσταση ζάχαρης από τεχνητά γλυκαντικά έδειξε ότι υπήρξε αναπλήρωση, στο 50-90% του ενεργειακού ελλείμματος, με την αύξηση της ενεργειακής πυκνότητας της υπόλοιπης δίαιτας.  Φάνηκε μάλιστα ότι οι φυσιολογικού βάρους άνθρωποι είχαν τη δυνατότητα να προσαρμόζονται έτσι ώστε να διατηρούν το βάρος τους. Η αντικατάσταση της ζάχαρης με γλυκαντικά οδήγησε σε 11% αύξηση της κατανάλωσης λίπους, γεγονός που δεν βοηθάει όσους επιθυμούν να χάσουν βάρος ή να οδηγηθούν σε καλύτερες διατροφικές συνήθειες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...